Rum proeven voor starters

Attention me Hearties !

In deze post ga ik jullie inleiden in de 'best practices' om Rum te proeven. Het correct degusteren van Rum helpt je om meer te genieten van wat je in je glas hebt en het gaat je toelaten om in de toekomst doordachte keuzes te maken bij de aankoop van een nieuwe fles. We gaan eerst overlopen wat de benodigdheden zijn, om daarna de praktijk aan te vatten en dan volgen er nog wat tips om geuren en smaken te identificeren.

Wat heb je nodig?

Het juiste glas

Degusteren doe je bij voorkeur in een glas dat daaraan aangepast is. De beste glazen zijn glazen die een ballon en tulpvorm combineren. Je kan elegante exemplaren op een voetje vinden, moderne designerglazen en nog vele anderen, maar het beste glas, zeker wanneer je rekening houdt met de prijs/kwaliteit verhouding, blijft het klassiek Glencairn glas.

De vorm is belangrijk omdat de bolle vorm je toelaat om aroma te bewaren en je glas op te warmen met je handen. De 'schoorsteen' zorgt dan weer voor een heel egale en gecontroleerde opening voor de geur. Heb je geen glas in deze vorm? Probeer dan een glas te vinden dat deze vorm het dichtste benadert, zoals een ballon- of een portoglas maar vermijd glazen zoals een tumbler, die absoluut geen aroma bewaren.

Gebruik voor elke Rum een ander glas. Wanneer je slechts 1 glas gebruikt gaan de smaken zich onvermijdelijk vermengen, en dat is niet wenselijk. Wanneer je voor elke Rum een apart glas gebruikt krijg je op het einde ook nog een mooie bonus die je verder in deze post kan ontdekken.

Controleer bij de start ook al je glazen. Vuil, rare geurtjes, barsten, etc. moet je detecteren voor je van start gaat. Zo vermijd je onaangename verrassingen tijdens het degusteren.

Paletreinigers

Paletreinigers zijn essentieel voor een goede smaakbeleving. Paletreinigers zorgen ervoor dat de smaken van verschillende Rums zich niet beginnen vermengen. Voor de start en tussen twee glazen helpen ze je smaak terug te neutraliseren. Paletreinigers zijn op zichzelf heel neutraal en helpen zo het proces.

De beste paletreiniger blijft uiteraard water uit de kraan. Probeer zoveel mogelijk te vermijden van mineraalwater te gebruiken, aangezien mineralen je smaak gaan beïnvloeden.

Brood is ook een goede paletreiniger. Licht brood helpt om smaken te absorberen en is, zeker in combinatie met water, heel efficiënt.

Andere paletreinigers zijn pure chocolade, licht groene banaan en rode appel, maar hou er rekening mee dat pure chocolade heel bitter smaak en niet ieders ding is. 70-80% chocolade werkt wel, maar veel minder goed dan de pure vorm.

Geur neutraliseren

Ook de neus is belangrijk. Degusteren is in eerste instantie vooral ruiken, en dus is het ook nodig om je geur af en toe een reset te geven. Dit doe je eenvoudig door aan koffiebonen te ruiken. Vul dus een glas of een potje met koffiebonen en je zal merken dat wanneer je er aan ruikt, je geur plots veel intenser zal zijn.

Set the mood

De omgeving voor je tasting is van heel groot belang. Rum degusteren is een vorm van meditatie. Je moet heel rustig en geconcentreerd te werk kunnen gaan. Zorg dat je in een aangename omgeving vertoeft, dat je alle benodigdheden bij je hebt, dat je niet gestoord wordt, dat de omgeving ook vrij is van onaangename of overdreven geuren en geluiden. Degusteren moet je rustig aan doen in een heel relaxte setting.

TIP: Het beste moment van de dag om te degusteren is 11u in de ochtend.

De praktijk

Start altijd met het nemen van een slokje water en laat het water over je volledige tong gaan om zeker alle smaakresten te verwijderen. Zo begin je met een schone lei.

Bij het inschenken van je Rum is het belangrijk om te onthouden dat je gaat degusteren. schenk niet meer in dan wat je nodig hebt om te proeven. Ik raad aan om 1.5 tot 2cl in te schenken. Je kan achteraf nog steeds wat bijschenken. Probeer sowieso te vermijden dat je je glas over de helft van de bol vult. Je wil op elk moment je aroma maximaal kunnen benutten, dus wanner je teveel Rum inschenkt, dan verkleint het reservoir waar dat aroma in bewaard kan worden.

Degusteren begint steeds met kijken. Hou je glas voor je en kijk naar wat je in je glas hebt zitten. Beoordeel de kleur, de zuiverheid en de viscositeit. Deze elementen, in combinatie met de informatie op de fles kunnen je meer vertellen over wat je kan verwachten. Wie begint met Rum zal hier in eerste instantie niet veel wijzer van worden, maar het is belangrijk als een 'mental note' om in de toekomst rijpingen, origines en alcoholpercentages te leren vergelijken, en zelfs herkennen.

Walsen is absoluut niet nodig. Rum evolueert met de temperatuur, niet door oxidatie. Walsen is soms leuk, maar hou er rekening mee dat overdreven walsen kan zorgen voor een opstapeling van alcohol in je glas. Later meer daarover.

Voel ook aan je glas. Voelt je glas koud aan? Hou je glas dan even in je handen geklemd om het zo wat op te warmen.

Nadien komt het proces van 'ruiken'. Weet dat je geur volledig gaat beïnvloeden wat je proeft. Het is dus uitermate belangrijk dat je je neus ten volle kan benutten. Zorg voor een vrije ademhaling en ruik eerst even aan die koffiebonen.

Plof niet direct je neus in je glas, daar krijg je spijt van. Hou je glas ter hoogte van je borst, onder je neus. Je zal sowieso al wat aroma detecteren. Breng daarna je glas langzaam dichterbij je neus. Zo zorg je dat je geursensoren niet overweldigd worden en zo kan je ook subtiele aroma's leren detecteren.

Eens bij de neus aangekomen kan je volop van de geuren genieten. Merk je daar dat je enkel 'straffe' geuren detecteert of enkel alcohol? Dat kan. Het komt vaak voor wanneer je teveel walst of wanneer je fles van koud naar warm is gegaan. In dat geval kan je gewoon even in je glas blazen. Het haalt de onaangename laag weg en maakt de ruimte vrij voor meer zachte aroma's.

Probeer ook met elk neusgat apart te ruiken. Je kan dat door je glas schuin te houden naast je neusgat. Zo 'giet' je geur in je neus.

Hou er ook rekening mee dat ruiken gebeurt op een rustige manier. Hevig inademen of snuiven is niet de bedoeling en kan resulteren in een onaangenaam, branderig gevoel in de neus dat de rest van de degustatie verpest. Relax, take it easy en geniet.

Gekeken en geroken? Dan gaan we nu proeven. Proeven is een proces waar je ook heel veel tijd voor moet nemen.

Begin met je glas rustig naar je mond te brengen en neem een heel kleine hoeveelheid in de mond. Je lichaam zal, zeker bij wie niet vaak sterke drank drinkt, reageren met een licht branderig gevoel. Dit is een reflex van je lichaam om je te waarschuwen dat je alcohol drinkt. Dit kan geen kwaad, maar mag niet aanhouden. Blijf je een branderig gevoel hebben? Dan ligt het misschien aan een veel te pikante of zoute maaltijd voordien. Stop in dat geval de tasting, probeer met wat paletreinigers het probleem op te lossen. Werkt ook dat niet? Hou het dan voor bekeken en probeer de volgende dag opnieuw.

Neem na de eerst slok een iets grotere hoeveelheid in de mond. Nu komt het lastige gedeelte: om volop te kunnen genieten van je Rum is het belangrijk om niet meteen door te slikken. Onze natuurlijke reflex gaat steeds willen doorslikken, maar je moet dit leren onderdrukken, en dat om twee redenen. Ten eerste: het langer in je mond houden van de Rum zorgt ervoor dat je smaakpapillen meer tijd krijgen om de subtiele smaken te identificeren. Dat geeft meer diepgang aan de beleving en stelt je in staat op nuances te focussen. Ten tweede: Rum langer in je mond houden zorgt voor een natuurlijke afwatering dankzij je speeksel. Voor Rums van ongeveer 40% vol. gaat dat niet zo heel belangrijk zijn, maar bij de hogere alcoholpercentages gaat dat een heel groot verschil maken. Alcohol mag dan wel een smaakversterker zijn, op een bepaald moment kan alcohol beginnen overheersen, en dat zeker bij wie net begint. Doe dus rustig aan.

Na deze tweede slok is het dan weer belangrijk om niet direct terug te beginnen met het proces van ruiken en proeven. Eens je doorslikt heb je namelijk nog de finish en de retour. De finish is wat nog op je smaakpalet overblijft en zijn eigen smaakevolutie ondergaat. De retour is het gedeelte smaak dat door het gedeelte van de keel terugkeert waar de luchtpijp aansluit. Beide elementen zijn een integraal deel van de beleving.

Vergeet ook niet om je palet en reuk terug te resetten vooraleer de volgende Rum aan te vatten.

Is je glas leeg? Spoel het dan niet onmiddellijk uit, maar laat het staan en uitdrogen. Eens je glas uitgedroogd is zal je nog heel wat heerlijke geuren ontwaren. Van zoet tot hout, tot fruitig: je zal er leuke dingen in ontdekken.

Smaken herkennen

De droom van veel mensen is om allerlei smaken te kunnen herkennen in Rum. Op sommige flessen zal je een uiteenzetting krijgen van welke geuren en smaken er aanwezig zijn in je glas, maar hoe doe je dat zelf?

Ervaring en training zijn hier belangrijk, maar ook een portie zelfrelativering. Start altijd met de geuren smaken die je misschien al kent: hout, suiker, gras, kaneel, nootmuskaat, vanille, tijm, zoethout, banaan, ananas,... Probeer ze te herkennen en een plaats te geven in je geheugen. Wil je meer smaken kunnen thuisbrengen, dan is het belangrijk dat je ze eerst eens ervaart. Je kan heel uitgebreide (ook vaak dure) kits kopen met samples van kruiden en specerijen, maar de eenvoudigste manier is om op regelmatige tijdstippen enkele kruiden in huis te halen om de geur te leren herinneren. Let wel op: Rum kan je niet vergelijken met andere spirits. Rum kent een veel uitgebreider smaakpalet dan andere spirits en bevat soms smaken en geuren die wij niet (vaak ) ervaren. Neem als voorbeeld Jamaican High Ester. Deze Rums hebben soms de geur en smaak van kuilvoer. Wie op het platteland woont herkent dit direct. Wie in de stad woont ervaart het vaak als onaangenaam zonder er een naam op te kunnen plakken. Ook vers geplukt tropisch fruit, of de andere kant: rot fruit, kennen we meestal niet. Daarvoor zal je dus wel wat meer moeite moeten doen.

Daarom is het dus ook belangrijk om aan zelfrelativering te doen: veel van de dingen die je op een fles zal terugvinden zijn toegekend door iemand die hierin gespecialiseerd is. Het is absoluut niet erg wanneer je die zelf niet gaat ruiken of proeven. Je beschikt niet over hetzelfde geur- en smaakpalet en zelfs al zou je evenveel ervaring hebben, dan nog heb je meestal andere ervaringen. Ik ben zelf al jaren actief in de branche en ik slaag er niet in om veel dingen te identificeren. Achteraf gezien is dat ook niet heel belangrijk. Het enig wat echt telt is of je het lekker vindt.

Now back to work, you Scallywags.