Solera rijping

Attention me Hearties ! In deze blogpost gaan we het even hebben over het systeem van Solera rijping. Het is een veelgebruikt systeem in de Spaanse stijl dat een beetje een dubbel leven leidt: het wordt gezien als zowel kwalitatief als controversieel. Ik geef je graag een overzicht.

Werking

Solera rijping is een systeem dat ontstaan is in Jerez, Spanje. Het vindt zijn oorsprong in de rijping van Sherry en Brandy. Het systeem is gebaseerd op 'perpetual blending', wat je kan vertalen als eeuwigdurende vermenging.

Het systeem bestaat uit een stapeling van vaten van verschillende leeftijden, waarbij de oudste vaten onderaan (Sol) gelegd worden en de vaten daarboven steeds wat jonger zijn, tot je helemaal bovenaan de jongste vaten hebt. Meestal zal de stapeling in piramidevorm gebeuren zoals in onderstaand schema.

Bij het afvullen van flessen wordt er steeds een blend gemaakt met een beperkt percentage van de onderste vaten (Solera). Het gedeelte dat uit die vaten wordt gehaald wordt aangevuld met de vaten daarboven (1° Criadera) en die op hun beurt met de vaten daarboven (2° Criadera) tot de bovenste vaten (Sobretablas) die op hun beurt worden bijgevuld met nieuwe drank. Sommige systemen worden gevoed op basis van verbindingen tussen de vaten, anderen worden dan weer manueel getransfereerd.

Een systeem met permanente verbinding gaat steeds het maximum aan rijpingsrendement halen uit de vaten door ze steeds volledig gevuld te houden. De bovenliggende vaten gaan dan automatisch de Angel's Share aanvullen, waardoor gewoon regelmatig de bovenste vaten moeten afgetopt worden.

Het voordeel van een Solera systeem is dan ook duidelijk: je krijgt een automatische doorstroming van verschillende vaten en verschillende leeftijden waarbij de vaten maximaal benut worden. Het systeem laat ook toe van heel oude drank te blijven behouden in een deel van de vaten. In de Sherry wereld bestaan er zo Solera systemen die meer dan 100 jaar oud zijn.

Door deze voordelen krijg je dan ook veel zachtheid en een heel aanwezige smaak van het gebruikte hout. Het is net die zachtheid die Solera zo immens populair heeft gemaakt, onafhankelijk van het soort drank dat er in gerijpt wordt.

Het nadeel is wel dat je heel wat geduld moet uitoefenen om je Solera systeem opgebouwd te krijgen.

In de Rum wereld

Het eerste gebruik van een Solera systeem in de wereld van de Rum was op het eiland Cuba. Cuba had lange tijd geen echt goede Rumproductie, en de beperkte productie die er was was feitelijk niet anders dan wat je ook op de Engelse eilanden zou vinden. De introductie van een Solera systeem door enkele Spanjaarden die vanuit Jerez naar Cuba waren getrokken, heeft daar verandering in gebracht.

Door in te zetten op het maken van zachte Rum, op Cuba bekend als Ron Ligero, kon de Rum uit Cuba plots de mensen bekoren. Naast het gebruik van korte fermentatie en kolomdistillatie was het vooral de Solera rijping die het verschil maakte. Het grote voordeel was dat de zachtheid door de rijping nog intenser was door de hoge temperatuur in combinatie met de hoge luchtvochtigheid op Cuba. Zelfs vrij beperkte Solera systemen van slechts enkele jaren oud hadden een positieve uitkomst. De Spaanse stijl is dan ook ontstaan rond dit procédé.

Vandaag zijn het, op enkele uitzonderingen na, vooral Spaanse stijl Rums die gebruik maken van het systeem. Toch is dit niet altijd duidelijk. Sommige producenten zijn er heel open over, anderen dan weer niet. Maar waarom is dat juist?

De controverse

De status van Solera rijping is afhankelijk van wie je het vraagt. Wie opgegroeid is met Rum en nooit echt buiten de lijntjes van de Rumwereld heeft gekleurd, zoals ondergetekende, is Solera een bewezen systeem met een rijke geschiedenis en een daaraan gekoppeld verwachtingspatroon: Solera staat gelijk aan een blend van verschillende leeftijden, en levert (heel) zachte Rum op.

Het probleem stelt zich pas bij wie uit de wereld van andere Spirits in de Rum wereld terechtkomt. De reden? Bij Solera staat soms een cijfer, en dat cijfer duidt op de oudste Rum die in de blend zit. Wie afkomstig is uit sterk gereguleerde spirits zoals Cognac en Whisky, kan dat niet altijd plaatsen. Een leeftijd voor hen betekent de jongste, niet de oudste. Zeker aangezien er geen enkele manier is om exact te weten hoeveel 'oude' Rum er in de blend zit, is dit problematisch voor wie niet echt bekend is met het systeem. Het resultaat is dat er vaak heel kritisch, soms zelfs neerbuigend gekeken wordt naar Rums waar het woord Solera op staat, en zeker wanneer er ook een leeftijd genoemd wordt.

Daarom vermelden sommige merken de leeftijd niet meer (de EU laat het in sommige gevallen ook niet meer toe) of laten het woord Solera simpelweg niet meer op het etiket zetten.

De kentering

Ondanks de kritiek op het systeem, en dan vooral de daaraan gekoppelde transparantie, stijgt het woord 'Solera' weer een beetje in achting. Meer en meer mensen beginnen de voordelen ervan te appreciëren en zien ook de historische context als een meerwaarde. Het cijfer wordt genomen voor wat het is: een cijfer. Je ziet nu zelfs dat Solera systemen hun weg vinden naar Engelse stijl Rums, met de bekendste voorbeelden: Bayou Reserve en Black Tot Historic Solera.

Het feit dat een merk als Black Tot, als onderdeel van Elixir Distillers, deze manier van rijpen heeft omarmd toont aan dat er een mooie toekomst is voor Solera rijpingen. Het is zelfs zo goed dat er nu ook Whisky Solera systemen bestaan. Wie had dat ooit gedacht...

Conclusie

Zoek je een zachte Rum met een heel mooie en complex profiel, dan moet je zeker op zoek gaan naar de betere Solera Rums. Het systeem heeft zichzelf al meerdere malen bewezen en biedt een meerwaarde, ondanks het stigma dat er rond hangt. Nu je weet wat een Solera systeem juist is en hoe het werkt, kan je er mee aan de slag gaan en kan je ook beter plaatsen waarom het juist zo interessant is. Probeer zeker eens de Rums van de grondleggers van Solera in de Rumwereld: Matusalem.