Cubaanse Rum

Bijgewerkt op: 28 okt
Als we aan Rum denken, is Cuba een van de eerste landen die te binnen schiet. Het is de onbetwiste wieg van de lichte, elegante Rumstijl die de basis vormde voor talloze klassieke cocktails zoals de Mojito, Daiquiri en Cuba Libre. Maar wat maakt Cubaanse Rum nu Ʃcht uniek? En hoe heeft een turbulent verleden van innovatie, revolutie en internationale rechtszaken de Cubaanse Rumkaart gevormd?
De roots: Facundo BacardĆ en de Geboorte van Lichte Rum
Om de oorsprong van moderne Cubaanse Rum te begrijpen, moeten we terug naar het midden van de 19e eeuw. Tot die tijd was de lokale aguardiente (rietsuikerdistillaat) in de Caraïben vaak ruw, zwaar en scherp. Dat veranderde toen de Spaanse emigrant Don Facundo Bacardà Massó zich vestigde in Santiago de Cuba. Facundo was een visionair die geloofde dat Rum verfijnd kon worden tot een zachte, elegante drank. Hij experimenteerde met innovatieve technieken die de Cubaanse stijl voorgoed zouden definiëren:
Continu-distillatie:Ā Het gebruik van koperen kolomketels voor een schoner en lichter distillaat.Ā
Actieve koolfiltratie:Ā Filtratie door lokaal geproduceerde houtskool om ongewenste onzuiverheden en scherpe smaken te verwijderen.
Vatenrijping:Ā Het rijpen van het distillaat in vaten van wit eikenhout.
Geselecteerde giststammen:Ā Het isoleren van specifieke gistculturen om constante en fruitige smaakprofielen te garanderen.
In 1862 stichtte hij BacardĆ, en niet veel later volgden andere bekende namen die deze innovatieve technieken overnamen. Een van de belangrijkste pioniers daarbij was Matusalem, opgericht door de broers Camp in 1872. Zij brachten een revolutie teweeg in de Cubaanse Rumproductie door het Solera-rijpingssysteemĀ te introduceren. Dankzij dit complexe vatenblendingsproces ā waarbij Rums van verschillende leeftijden trapsgewijs met elkaar worden vermengd ā konden ze een ongekend zachte en consistente Rum creĆ«ren. Niet veel later trad ook Havana ClubĀ (opgericht door de familie Arechabala) toe tot de markt.
De zachte,Ā verfijnde smaak van deze Cubaanse Rums ā versterkt door de innovatieve Solera- en filtertechnieken ā bleek een schot in de roos.Ā De nabijheid van de Verenigde Staten zorgde bovendien voor een enorme exportmarkt.
De Gouden Jaren en de Drooglegging
Toen in de jaren '20 de Drooglegging (Prohibition) van kracht werd in de VS,Ā werd Havana het mekka voor dorstige Amerikanen.Ā Luxe-cruiseschepen brachten duizenden toeristen naar de Cubaanse bars,Ā terwijl smokkelaars ā de beroemde Rum RunnersĀ ā vaten Cubaanse Rum de Amerikaanse grens over kregen.Ā Cuba beleefde de hoogdagen van zijn Rumcultuur.
In deze periode beleefde MatusalemĀ zijn absolute glorietijd.Ā Onder het strakke leiderschap van de familie ĆlvarezĀ groeide het merk uit tot een ware gigant op het eiland.Ā Met hun verfijnde Solera-Rums veroverden ze de harten van de stroom Amerikaanse bezoekers en de lokale elite.Ā Matusalem domineerde de markt zodanig dat het merk op het hoogtepunt van de jaren '30 en '40 een marktaandeel van maar liefst 50% van de Cubaanse RummarktĀ in handen had.Ā De naam Matusalem werd in die hoogdagen synoniem met de verfijnde,Ā elegante levensstijl van het vooroorlogse Cuba.
Viva la revolución!
De Amerikaanse liefde voor Cubaanse Rum kreeg een eerste klap tijdens de Grote Depressie van de jaren '30. Maar de echte genadeslag voor de traditionele Cubaanse Ruminindustrie kwam aan het eind van de jaren '50 met de Cubaanse Revolutie.Ā
Met het aan de macht komen van Fidel Castro werd het kapitalisme afgeschaft en de Ruminindustrie genationaliseerd. EĆ©n voor ƩƩn ontvluchtten de stichtende families het eiland:Ā Ā
BacardĆĀ had voor de revolutie gelukkig al merkenrechten en distilleerderijen buiten Cuba ondergebracht (onder andere in Puerto Rico en Mexico),Ā waardoor het merk kon uitgroeien tot een wereldwijd imperium.
De families achter MatusalemĀ en Havana ClubĀ lieten hun fabrieken en vatenvoorraden op Cuba achter

De Strijd om de Naam "Havana Club"
De nationale overheid nam de stokerijen over en bleef onder regie van de staat Rum produceren. In 1993 sloot de Cubaanse overheid een joint venture met de Franse drankenreus Pernod RicardĀ om authentieke Cubaanse Havana Club wereldwijd te exporteren.Ā Ā Ā
Dit leidde echter tot een van de langstlopende juridische gevechten in de drankengeschiedenis:
De Authentieke Cubaanse Havana Club (Pernod Ricard):Ā Verkrijgbaar in Europa en de rest van de wereld. Deze Rum is 100% geproduceerd op Cuba met Cubaanse melasse en herkenbaar aan het officiĆ«le garantiezegel ("RepĆŗblica de Cuba Sello de GarantĆa"). Vanwege het Amerikaanse handelsembargo mag deze echter niet in de VS worden verkocht.Ā Ā Ā
De Amerikaanse Havana Club (BacardĆ):Ā BacardĆ kocht de originele merkrechten Ć©n het recept over van de familie Arechabala (de oorspronkelijke oprichters). BacardĆ produceert onder de naam Havana ClubĀ een Rum in Puerto Rico speciaal voor de Amerikaanse markt.Ā Ā Ā
Tot op de dag van vandaag woedt deze merkenstrijd in de rechtbanken, wat de complexe geschiedenis van Cubaanse Rum onderstreept.
Wat Maakt Cubaanse Rum Nu Echt Cubaan? (De D.O.P. Regels)
Sinds 2013/2021 is Cubaanse Rum beschermd onder een officiĆ«le Geografische Aanduiding / D.O.P. (Denominación de Origen Protegida). Deze strikte regelgeving borgt dat alleen Rum die volgens traditionele criteria op het eiland wordt gemaakt de naam "Cuba" mag dragen:Ā Ā Ā
Grondstof & Terroir:Ā De Rum moet gemaakt zijn van melasse van suikerriet dat op Cuba is verbouwd en verwerkt. Het unieke Cubaanse klimaat (droge winters en warme, regenachtige zomers) zorgt voor suikerriet met een zeer hoog suikergehalte en een lage zuurgraad, wat zorgt voor een zuivere vergisting.Ā Ā Ā
Korte Fermentatie:Ā De fermentatietijd is relatief kort (tussen 24 en 26 uur) met specifieke giststammen.Ā Ā Ā
Traditionele Distillatie (Aguardiente & Destilado de CaƱa):Ā Cubaanse Rum maakt gebruik van kolomdistillatie waarbij aguardienteĀ (een karaktervol distillaat van 74% tot 76% ABV) wordt gecombineerd met een lichter distillaat voor Rum.Ā Ā Ā
Het Tweevoudige Rijpingsproces (Double Ageing):Ā Cubaanse Rum moet minimaal twee rijpassiesĀ ondergaan in vaten van wit eikenhout. Eerst rijpt de aguardiente, waarna deze gefilterd en versneden wordt tot een 'base Rum', die vervolgens opnieuw rijpt. Extra AƱejo Rums ondergaan vaak zelfs een derde rijping.Ā Ā Ā
Actief Koolfiltratie:Ā Zowel de distillaten als de gerijpte 'bases' worden gefilterd over actieve kool (waarvoor vaak Cubaanse mineralen en zand gebruikt worden) om het profiel strak, glanzend en gebalanceerd te houden.Ā Ā Ā
Maestros del Ron Cubano: De Menselijke Factor
Apparatuur en regels zijn belangrijk, maar het echte geheim van de Cubaanse Rum zit in de handen van de Maestros del Ron CubanoĀ (De Cubaanse Rummeesters). Hun ambacht en kennis zijn in 2022 zelfs door UNESCO erkend als immaterieel cultureel erfgoed.Ā Ā Ā
Het maken van Cubaanse Rum is geen exacte wiskundige formule, maar een kunstvorm die van generatie op generatie wordt doorgegeven. De meesters beheren de historische vatenvoorraden op het eiland, kiezen de specifieke vaten voor elke rijpingsfase en assembleren de blends om de perfecte balans te vinden tussen frisse, fruitige tonen en diepe hout- en tabaksaroma's.
De comeback

Na decennia waarin vooral Havana Club het internationale uithangbord was, heeft de Cubaanse staat met de oprichting van Cuba Ron S.A.Ā gewerkt aan de heropleving van andere iconische merken.Ā Ā Ā
Vandaag de dag zien we een fantastische diversiteit aan hoogwaardige Cubaanse Rums op de markt verschijnen. Enkele voorbeelden zijn:Ā Ā Ā
Santiago de Cuba:Ā Volgens velen de wieg van de lichte Rumstijl,Ā geproduceerd in het oosten van het eiland met een rijke,Ā traditionele smaak.
Eminente:Ā Een moderne expressie die teruggrijpt naar de rijkere 19e-eeuwse stijl van Cubaanse Rum, ontworpen door een van Cubaās jongste Master Blenders in samenwerking met LVMH.Ā
Bovendien investeren de merken sterk in premium verpakkingen en gelimiteerde edities (zoals de Iconica CollectionĀ van Havana Club), waardoor de gepercipieerde kwaliteit en reputatie van authentieke Cubaanse Rum wereldwijd naar een nog hoger niveau stijgt.Ā Ā Ā
Conclusie
Cubaanse Rum is veel meer dan alleen het hoofdingrediĆ«nt van je favoriete cocktail. Het is het resultaat van anderhalve eeuw vakmanschap, strikte ambachtelijke D.O.P.-regelsĀ en een bewogen geschiedenis vol pioniersgeest en de strijd om merkidentiteit.Ā Ā Ā
Of je nu kiest voor een frisse, lichte AƱejo Blanco in een Mojito of geniet van een complexe Extra AƱejo in een degustatieglas: in elke druppel proef je de passie van de Maestros del Ron Cubano.
El futuro es brillante...





Opmerkingen